فارسی
English
Turkish
چک لیست پشتیبانی شبکه شامل چه مواردی باید باشد؟
بیشتر خرابی‌های شبکه بی‌خبر نمی‌آیند. دیسکی که چند هفته رو به پر شدن بوده یا بکاپی که سه شب پشت سر هم خطا داده، پیش از مشکل نشانه داشته است. حسابی که بعد از رفتن یک همکار باز مانده هم همین‌طور. چک لیست پشتیبانی شبکه برای این است که کسی هر روز و هر ماه به همین نشانه‌ها نگاه کند.
این مقاله یک چک لیست عملی پیشنهاد میکند که برای بیشتر دفترها و شرکت‌های متوسط جواب می‌دهد. می‌توانید آن را همان‌طور که هست استفاده کنید یا با شبکه خودتان تطبیق دهید.
چک لیست پشتیبانی شبکه چیست و چه اهمیتی دارد؟
چک لیست پشتیبانی شبکه فهرستی از کارهای تکراری است که سلامت شبکه را حفظ میکند. هر ردیف آن یک کار مشخص، یک زمان‌بندی و یک مسئول دارد. فرقش با یک فهرست ذهنی این است که چیزی جا نمی‌افتد، حتی وقتی کارشناس همیشگی مرخصی است.
اهمیتش بیشتر از همه در روزهای عادی معلوم میشود. وقتی همه‌چیز کار میکند، بررسی بکاپ یا لاگ فایروال کار فوری به نظر نمی‌رسد و راحت عقب می‌افتد. چک لیست همین کارهای غیرفوری ولی حیاتی را سر وقت نگه می‌دارد. فهرست کامل خدمات شبکه کامکو را هم در صفحه خدمات می‌بینید. اگر هنوز درباره لزوم پشتیبانی منظم تردید دارید، مقاله دلایل احتیاج به پشتیبانی شبکه را هم ببینید.
موارد اصلی در تهیه چک لیست پشتیبانی شبکه
یک چک لیست خوب چهار بخش اصلی دارد. ترتیب آن‌ها مهم نیست؛ مهم این است که هیچ‌کدام خالی نماند.
بررسی تجهیزات سخت‌افزاری
سرورها، سوئیچ‌ها، روتر، فایروال و UPS هر کدام چراغ هشدار یا گزارش سلامت دارند. در این بخش وضعیت دیسک‌ها، دمای اتاق سرور، باتری UPS و پورت‌هایی که خطا می‌دهند بررسی میشود. دیسکی از آرایه RAID که از کار افتاده، معمولاً کسی را خبردار نمی‌کند. تا وقتی دیسک دوم هم خراب شود، فقط کسی که عمداً سراغش برود آن را می‌بیند.
پایش و مدیریت نرم‌افزارها و سرویس‌ها
سرویس‌هایی مثل اکتیو دایرکتوری، DNS، DHCP، ایمیل و فایل سرور باید هر روز در دسترس باشند. این بخش شامل نصب به‌روزرسانی‌های آزموده‌شده، بررسی فضای خالی سرورها و نگاه به لاگ خطاهای تکراری است. به‌روزرسانی را بهتر است اول روی یک سیستم آزمایشی یا در ساعت کم‌کار نصب کنید.
امنیت و دسترسی‌ها
حساب کاربرانی که از سازمان رفته‌اند، رمزهای پیش‌فرض تجهیزات و قوانینی که برای یک کار موقت روی فایروال باز شده‌اند، رایج‌ترین درهای باز شبکه هستند. این بخش از چک لیست سراغ همین موارد می‌رود. برای سازمانی که کارشناس امنیت ندارد، این بازبینی را میشود به یک شرکت امنیت شبکه سپرد.
بکاپ و بازیابی
بکاپی که هیچ‌وقت از آن بازیابی نشده، فقط یک امید است. در چک لیست، موفق بودن بکاپ شبانه بررسی میشود. هر چند وقت یک بار هم بازیابی واقعی یک فایل یا یک سرور آزمایش میشود. یک نسخه از بکاپ هم باید بیرون از شبکه اصلی نگه داشته شود تا باج‌افزار به آن نرسد.
چک لیست پیشنهادی؛ روزانه، هفتگی، ماهانه و فصلی
جدول زیر برای یک سازمان ۲۰ تا ۱۰۰ نفره با یک یا دو سرور داخلی نوشته شده است. اگر شبکه شما کوچک‌تر است، بعضی ردیف‌ها را ماهانه کنید؛ اگر بزرگتر است، بعضی را روزانه.
| دوره | کار | نشانه مشکل |
|---|---|---|
| هر روز | مرور هشدارهای مانیتورینگ و نتیجه بکاپ شب قبل | بکاپ ناموفق یا هشدار تکراری |
| هر روز | وضعیت لینک اینترنت و سرویس‌های اصلی (ایمیل، فایل سرور، اکتیو دایرکتوری) | کندی یا قطعی کوتاه و تکراری |
| هر هفته | نگاه به لاگ فایروال و تلاش‌های ناموفق ورود | ورودهای ناموفق زیاد از یک آدرس |
| هر هفته | فضای خالی دیسک سرورها و ذخیره‌سازها | فضای کمتر از ۱۵ درصد |
| هر ماه | نصب به‌روزرسانی‌های امنیتی سرورها و تجهیزات شبکه | وصله‌ای که بیش از یک ماه نصب نشده |
| هر ماه | غیرفعال کردن حساب کارکنانی که رفته‌اند | حساب فعال بدون صاحب |
| هر ماه | تست بازیابی یک فایل یا ماشین مجازی از بکاپ | بازیابی ناقص یا طولانی |
| هر سه ماه | بازبینی قوانین فایروال و دسترسی‌های از راه دور | قانون موقتی که هنوز باز است |
| هر سه ماه | به‌روزرسانی نقشه و مستندات شبکه | تجهیزی که در مستندات نیست |
| هر سال | بررسی ظرفیت سرورها و لینک‌ها و برنامه ارتقا | رشد مصرف بیش از ظرفیت |
ابزارهایی که اجرای چک لیست را ساده می‌کنند
اجرای دستی همه این ردیف‌ها خسته‌کننده است و دیر یا زود کنار گذاشته میشود. سه ابزار بیشترین کمک را می‌کنند. اول، یک سیستم مانیتورینگ مثل Zabbix یا PRTG که وضعیت سرورها و لینک‌ها را می‌پاید و هشدار می‌فرستد. اگر راه‌اندازی و نگهداری آن در سازمان شما وقت‌گیر است، خدمات مانیتورینگ شبکه را میشود به‌صورت سرویس گرفت.
دوم، یک سامانه تیکت ساده که درخواست‌های کاربران و کارهای انجام‌شده را ثبت کند. سوم، یک سند زنده از شبکه با فهرست تجهیزات، آدرس‌ها و تنظیمات اصلی. همین سند روزی که کارشناس عوض میشود، ارزشش معلوم میشود.
چک لیست را چطور به اندازه سازمان خودتان بچینیم؟
برای یک دفتر کوچک با یک مودم و چند سیستم، بخش بزرگی از جدول بالا ماهانه کافی است. تمرکز اصلی آن‌جا بکاپ و به‌روزرسانی سیستم‌هاست. برای شرکتی با سرور داخلی، ردیف‌های روزانه واقعاً روزانه‌اند و بدون مانیتورینگ اجرا نمی‌شوند. سازمان‌های چندشعبه هم باید لینک‌های بین شعب و VPN را به چک لیست اضافه کنند.
یک قاعده ساده کمک میکند: هر ردیفی که خرابی‌اش کار سازمان را متوقف میکند، باید دوره کوتاه‌تری داشته باشد. هر ردیفی که فقط کار را کند میکند، میتواند ماهانه بماند. در مقاله وظایف پشتیبان شبکه هم یک روز کاری نمونه از همین کارها آمده است.
چک لیست، قرارداد پشتیبانی و SLA
چک لیست وقتی کامل میشود که مسئول هر ردیف معلوم باشد. اگر بخشی از کار را به یک شرکت بیرونی سپرده‌اید، همین فهرست باید در قرارداد بیاید: کدام کار با کیست، هر چند وقت انجام میشود و گزارشش چطور تحویل داده میشود. زمان پاسخ به خرابی هم در قرارداد با عدد نوشته شود.
کامکو در خدمات پشتیبانی شبکه همین چک لیست را مبنای قرارداد قرار می‌دهد. نتیجه هر دوره هم در گزارش ماهانه تحویل داده میشود. اگر می‌خواهید هزینه آن را برای شبکه خودتان تخمین بزنید، صفحه تعرفه خدمات پشتیبانی شبکه را ببینید. سازمان‌های تهران هم محدوده خدمات و زمان اعزام کارشناس را در صفحه پشتیبانی شبکه در تهران پیدا می‌کنند.
سوالات متداول درباره چک لیست پشتیبانی شبکه
چک لیست پشتیبانی شبکه را هر چند وقت باید بهروز کرد؟
هر بار که تجهیز یا سرویس تازهای به شبکه اضافه میشود و دستکم سالی یک بار. چک لیستی که دو سال دست نخورده، احتمالاً سرورهایی را بررسی میکند که دیگر وجود ندارند. سیستمهای تازه را هم از قلم انداخته است.
آیا یک نفر میتواند همه کارهای چک لیست را انجام دهد؟
در یک دفتر کوچک بله، به شرط آنکه وقت مشخصی برای آن کنار بگذارد. در سازمان بزرگتر بهتر است کارهای روزانه دست کارشناس داخلی باشد. بازبینیهای ماهانه و فصلی را هم یک تیم پشتیبانی بیرونی انجام دهد.
چک لیست پشتیبانی شبکه با قرارداد پشتیبانی چه ارتباطی دارد؟
چک لیست همان کارهایی است که در قرارداد پشتیبانی شبکه باید نوشته شود؛ بندهای اصلی را در مقاله نمونه قرارداد پشتیبانی شبکه ببینید. اگر کاری در چک لیست هست ولی در قرارداد نیامده، روز خرابی معلوم نیست مسئولش کیست.
