فارسی
English
Turkish
باج افزار چیست؟ راهکار های مقابله با آن را بدانید.
ممکن است در مباحث شبکه باج افزار به گوشتان خورده باشد و سوال کنید باج افزار چیست؟ در این مقاله هم به آن پاسخ می دهیم و هم یکسری راهکار برای مقابله با باج افزار و اینکه در کل باج افزار چیست را ارائه خواهیم داد. گاهی مواقع بعضی هکر ها صرفا به دنبال اطلاعات شما نیستند. آن ها اهمیت چندانی به اطلاعات شما نمی دهند و هیچ نیازی هم به آن ها ندارند. اما متاسفانه آن ها می دانند که چقدر این اطلاعات برای شما مهم است و شما می خواهید همیشه به این اطلاعات دسترسی داشته باشید. پس آن ها از همین نقطه ضعف استفاده می کننده که بتوانند بهره خودشان را از موقعیت ببرند. چگونه باید با این هکر های سودجو و فرصت طلب مقابله کرد؟ با ما همراه باشید تا در این مقاله درباره باج افزار چیست صحبت کنیم.
تصور کنید صبح یک روز کاری وارد شرکت میشوید. مثل همیشه سیستمتان را روشن میکنید تا به فایلهای مهم مشتریان یا گزارشهای مالی دسترسی پیدا کنید. اما بهجای صفحه آشنای دسکتاپ، با یک پیام قرمز و تهدیدآمیز روبهرو میشوید:
«تمام اطلاعات شما رمزگذاری شده است. برای دسترسی دوباره باید ۵ بیتکوین پرداخت کنید.»
در همین لحظه همه چیز متوقف میشود؛ فایلها باز نمیشوند، سرورها از کار افتادهاند و تیم شما نگران است که آیا دادهها برای همیشه از دست رفتهاند. این سناریو واقعی است؛ اتفاقی که هر روز برای هزاران شرکت کوچک و بزرگ در سراسر دنیا رخ میدهد.
این همان باجافزار (Ransomware) است؛ یکی از مخربترین تهدیدهای سایبری که نهتنها فایلهای شما را قفل میکند، بلکه امنیت و اعتبار کسبوکار شما را هم به خطر میاندازد. در این مقاله میخواهیم توضیح دهیم باجافزار چیست، چگونه عمل میکند و چه راهکارهایی برای مقابله با آن وجود دارد.
اولین سوالی که در این بحث مطرح می شود این است که باج افزار چیست ؟ باج افزار یا Ransomware چگونه ساخته می شود و اصلا هکر ها چگونه از آن استفاده می کنند. باج افزار یک بدافزار است که داده های شما را بدون اینکه شما بخواهید رمزگذاری می کند. حال شما باید برای اینکه اطلاعاتتان دوباره در دسترس قرار بگیرد یک کلید خصوصی و حفاظت شده را وارد کنید. بدیهی است که هکر هایی که باج افزار را بر روی اطلاعات شما قرار داده اند این کلید را به شما نمی دهند مگر اینکه در ازای آن، شما چیزی به آن ها بدهید. همانطور که می بینید اسم این بدافزار به شدت با کاری که با آن انجام می شود تطابق دارد و می دانیم که این کار چقدر کار کثیفی هم هست.
حمله باج افزار چیست ؟ حمله باج افزار ها همیشه جدی است و بعضی از سازمان ها آنقدر اطلاعاتشان مهم است که برای برگرداندن آن ها حاضرند هر کاری بکنند. اما لازم نیست که شما چیزی را هکر ها می خواهند به آن ها بدهید، به این خاطر که راه هایی برای مقابله با Ransomware ها وجود دارد.
باج افزار ها چگونه کار می کنند؟
تصور کنید یک روز عادی مثل دیگر روز ها به سراغ فایل هایتان می روید. اما می بینید هرچه روی آن ها کلیک می کنید نمی توانید وارد آن ها بشوید و به جای آن، یک پیام تهدید آمیز دریافت می کنید که از شما درخواست مبلغی پول می کند! اینجاست که شما به احتمال زیاد با یک باج افزار رو به رو شده اید. هکر ها برای اجرای حمله نرم افزار های مخرب را در سیستم شما نصب کرده اند و متاسفانه شما تنها چیزی که می بینید پیام اخاذی است. باید هزینه را بپردازید تا دوباره بتوانید به فایل هایتان دسترسی داشته باشید. حال باج افزار چیست و چگونه خودشان را نشان می دهند:
یک Blank Page: شما روی فایل خودتان کلیکی می کنید و صفحه سیاه می شود. روی این صفحه سیاه پیام تهدید آمیز و تقاضای پول نمایان می شود.
Pop up های متعدد: شما روی فایلتان کلیک می کنید و در لحظه می بینید که چندین پیام و فیلم یا هرچیز دیگری در پنجره های متعدد و جداگانه باز می شود.
خرابی دستگاه: بعضی وقت ها اصلا دستگاه شما دیگر روشن نمی شود یا صدا ها بسیار نامطلوبی ایجاد می کند که نمی توانید جلوی آن ها را بگیرید.
اولین حمله باج افزار در سال 1989 اتفاق افتاد هرچند که در سال 2012 بود که این حملات متداول شد. اینطور که معلوم است تا به حال میلیون ها نفر با این حمله رو به رو شده اند.
انواع باجافزار و روشهای آنها
باجافزارها همه یک هدف دارند: اخاذی از قربانی. اما روش و شدت حمله در آنها متفاوت است. شناخت این دستهها کمک میکند بهتر متوجه شوید با چه نوع تهدیدی روبهرو هستید و چه اقداماتی باید انجام دهید.
1. Crypto Ransomware (باجافزار رمزگذاریکننده)
این نوع رایجترین و خطرناکترین دسته باجافزار است. فایلهای حیاتی شما (مثل اسناد مالی، تصاویر، دیتابیسها) را با الگوریتمهای قوی رمزگذاری میکند و دسترسی به آنها را غیرممکن میسازد. برای باز کردن قفل، قربانی مجبور میشود «کلید خصوصی» را از مهاجم خریداری کند.
نمونههای معروف: CryptoLocker، WannaCry.
ویژگی بارز: از بین رفتن دسترسی به دادهها تا زمان پرداخت باج.
2. Locker Ransomware (باجافزار قفلکننده سیستم)
در این نوع، هکرها به جای رمزگذاری فایلها، کل سیستم عامل یا بخشهایی از آن را قفل میکنند. کاربر حتی نمیتواند وارد دسکتاپ یا نرمافزارهای اصلی خود شود.
ویژگی بارز: نمایش یک صفحه قفل ثابت (Lock Screen) با پیام تهدید و درخواست باج.
نمونه حمله: قربانی تنها با پرداخت پول میتواند دوباره به محیط ویندوز یا سیستم عامل دسترسی داشته باشد.
3. Scareware (ترسافزار یا نرمافزار جعلی امنیتی)
Scareware ترفندی روانی است. به قربانی اخطار میدهد که سیستم او به ویروس یا بدافزار آلوده شده و تنها راه رفع مشکل، خرید یا دانلود نرمافزاری خاص است. این نرمافزار جعلی در واقع خود بدافزار است یا صرفاً راهی برای اخاذی مالی.
ویژگی بارز: پیامهای هشدار جعلی به شکل پنجرههای Pop-up یا نرمافزارهای امنیتی تقلبی.
4. Doxware (باجافزار افشاگر اطلاعات)
این نوع علاوه بر رمزگذاری یا قفل کردن فایلها، قربانی را تهدید میکند که اگر باج پرداخت نشود، اطلاعات حساس (مانند اطلاعات مالی، دادههای مشتریان یا ایمیلها) در اینترنت منتشر خواهد شد.
ویژگی بارز: تهدید به افشای عمومی دادهها برای ایجاد فشار روانی بیشتر.
کاربرد: بسیار خطرناک برای سازمانهایی که دادههای محرمانه دارند.
5. RaaS – Ransomware as a Service (باجافزار بهعنوان سرویس)
این مدل جدیدتر، شبیه یک بیزینس زیرزمینی سایبری است. هکرهای حرفهای باجافزار طراحی میکنند و آن را در قالب سرویس به مجرمان تازهکار اجاره میدهند. مجرمین تنها کافی است هزینه اشتراک بپردازند و حملات خود را آغاز کنند.
ویژگی بارز: امکان اجرای حمله حتی توسط افراد غیرحرفهای.
نتیجه: افزایش چشمگیر حملات باجافزاری در سالهای اخیر.
این حملات به چه صورت هایی انجام می گیرند؟
متاسفانه هکر ها ترفند های مختلفی بلدند که علیه شما استفاده کنند. حملات باج افزار می تواند ناشی از فعالیت های روزمره و معمولی ای باشد که هرگز به آن ها مشکوک نشوید و درباره آن ها فکر نکنید و یا حتی ساده تر از آن، به خاطر نگهداری شبکه ضعیف.
باج افزار ها معمولا به دو صورت حمله ور می شوند:
استقرار دستی: در اینجا هکر می دانند که باج افزار چیست و دسترسی اداری به یک سیستم را پیدا می کنند و باج افزار را در سیستم های مورد هدف، قرار می دهد.
استقرار خودکار: در این روش یک سیستم به خطر می افتد و باج افزار از طریق سیستم نصب می شود.
سرور های شما ممکن است به مواردی که در زیر آن ها را نام می بریم آلوده شوند:
Pop up ها
در حال بازدید بازدید از یک وب سایت هستید که ناگهان صفحه ای مشاهده می کنید که به شما اطلاع می دهد که به ویروس آلوده شده اید. پیام به شما می گوید روی دکه بزنید تا تهدید را از بین ببرید، غافل از اینکه همان دکمه دقیقا شروع کار راه دادن Ransomware به سیستم است.
Email های مشکوک
از طریق ایمیل یک یادداشتی برای شما فرستاده می شود که معمولا حاوی یک پیام گول زننده است که می گوید شما پولی برنده شده اید. دکمه ای در ایمیل به شما نشان داده می شود که به زدن آن می توانید پول را دریافت کنید در حالی که قصد این موضوع کاملا برعکس است.
Phishing یا فیشینگ
تصور کنید یک وب سایتی که همیشه به آن سر می زنید هک می شود. وب سایت شبیه به همان وب سایتی است که همیشه به آن سر می زدید اما اینتراکشن های شما دیر در سایت منجر به رفتار های غیر منتظره ای می شود که هدف آن ها سوء استفاده است.
چگونه باج افزار را حذف کنیم؟
متاسفانه هکر ها در این موضوع از ابزار های پیچیده ای استفاده می کنند که تقریبا شکستن کد های آن ها غیر ممکن است. اما به هر حال کارشناسان توصیه هایی را برای کسانی دارند که ممکن است در آینده مورد حمله باج افزار ها قرار بگیرند:
1-سیستم را راه اندازی مجدد(ری استارت) کنید و زمانی که سیستم می خواهد بالا بیاید از حالت safe mode استفاده کنید.
2-با آنتی ویروس های سیستم، سیستمتان را چندین بار اسکن کنید و عملیات های پاکسازی را انجام دهید.
3-اگر همچنان نمی توانید از فایل هایتان استفاده کنید با بازگردانی(Restore) موارد را به اخرین نسخه ذخیره شده برگردانید.
چگونه حملات باج افزار ها را مدیریت کنیم؟
1-اول از همه موضوع را به نهاد های قانونی مانند پلیس فتا گزارش دهید.
2-از شخص یا اشخاص متخصص و مجرب بخواهید که در بازیابی فایل هایتان به شما کمک کند، تیم کارآمد و با تجربه کامکو در خدمات پشتیبانی شبکه و سخت افزار همراه شماست تا در صورت حمله به شبکه،شما را تا انتهای مسیر حذف باج افزار ها یاری کند
3- سیستم های آلوده را به سطح عملکرد پیش فرضشان برگردانید.
4-با شرکای تجاریه تان که ممکن است سیستم هایشان در این حمله آلوده شده باشد تماس بگیرید.
چگونه از حمله باج افزار ها پیشگیری کنیم؟
تمام این مدت سوال ما این بود که باج افزار چیست و حال می خواهیم به راهکار های اصلی برسیم. در نظر داشته باشید که خنثی کردن حملات باج افزار فقط توسط افراد متخصص در این زمینه انجام می شوند و به هیچ عنوان کار ساده ای نمی باشند. اما شما می توانید به راحتی از این موارد پیشگیری کنید و همانطور هم که می دانید، پیشگیری همیشه بهتر از درمان است و خیلی از خسارت هایی که ممکن است جبران نا پذیر باشند، با پیشگیری اصلا بوجود هم نخواهند آمد.
اولین مورد داشتن پشتیبانی شبکه قوی است که از ورود باج افزار ها جلوگیری کند و بداند که دقیقا باج افزار چیست و مانع خسارات احتمالی شود.
بهترین حفاظت های ایمیل: به تیم خودتان بگویید که از کلیک کردن روی لینک های جاسازی شده در ایمیل جدا خودداری کنند. مخصوصا اگر یادداشت داخل ایمیل از سمت کسی باشد که خارج از سیستم است.
حریم خصوصی: رمز عبور و نام کاربریتان را به افراد خارج از سیستم به هیچ عنوان ندهید.
نرم افزار: روی این موضع که اسکنر های آنتی ویروس سیستم ها را ایمن نگه دارند، تاکید کنید و همیشه آنتی ویروس ها را فعال نگه دارید.
بک آپ گیری: همیشه برای اطلاعات خود پشتیبان داشته باشید و بک آپ های آن ها را نگه دارید. هر چند وقت یک بار هم از فایل های خود بک آپ بگیرید تا در صورت هک شدن، به راحتی و بدون درسر بتوانید از فایل های پشتیبان استفاده کنید.
- از نکات مهم دیگر هم این است که موارد مرتبط با اینکه باج افزار چیست و چگونه می شود جلوی آن را گرفت را به دیگر افراد سیستم هم آموزش دهید که همگی در برابر این سوال که باج افزار چیست و حملات آماده باشند. همچنین می توانید از سرویس 24 ساعته پشتیبانی شبکه های کامپیوتری کامکو استفاده کنید و خیال خودتان،تیمتان و شرکای خود را در 24 ساعت شبانه روز آسوده نگه دارید.
راهکارهای پیشگیری حرفهای از حملات باجافزار
هیچ سازمانی نمیتواند ادعا کند که ۱۰۰٪ در برابر باجافزار ایمن است، اما با رعایت مجموعهای از بهترین روشهای امنیتی (Best Practices) میتوان احتمال موفقیت حملات را به حداقل رساند. مهمترین این راهکارها عبارتند از:
1. اجرای اصل 3-2-1 در بکاپگیری
بکاپگیری تنها راه مطمئن برای بازیابی دادهها پس از حمله است. اصل 3-2-1 به این معناست که:
۳ نسخه از دادهها داشته باشید (نسخه اصلی + ۲ نسخه پشتیبان).
این نسخهها را روی ۲ رسانه متفاوت ذخیره کنید (مثل هارد داخلی و فضای ابری).
۱ نسخه را در خارج از محل اصلی نگهداری کنید (Offsite).
این روش تضمین میکند حتی اگر شبکه آلوده شود، دادهها همچنان قابل بازیابی باشند.
2. استفاده از EDR به جای آنتیویروسهای سنتی
آنتیویروسهای سنتی فقط فایلهای آلوده شناختهشده را شناسایی میکنند. اما ابزارهای EDR (Endpoint Detection & Response) رفتار سیستم را بهصورت لحظهای مانیتور میکنند و میتوانند فعالیتهای مشکوک و ناشناخته را نیز متوقف کنند.
این یعنی حتی در برابر باجافزارهای جدید (Zero-Day)، شانس شناسایی و مهار حمله بسیار بالاتر است.
3. محدودسازی دسترسی کاربران (Least Privilege Access)
یکی از اشتباهات رایج سازمانها، دادن دسترسیهای بیش از حد به کاربران است. در روش Least Privilege هر کاربر تنها به منابعی دسترسی دارد که برای انجام وظایفش لازم است.
نتیجه: اگر یک حساب کاربری آلوده شود، دامنه آسیب محدود خواهد بود.
4. آموزش مستمر کارمندان درباره فیشینگ
بیش از ۷۰٪ حملات باجافزاری از طریق ایمیلهای فیشینگ آغاز میشوند. آموزش کارکنان برای:
شناسایی ایمیلهای مشکوک،
خودداری از کلیک روی لینکهای ناشناس،
و گزارش سریع تهدیدات،
یکی از ارزانترین و در عین حال مؤثرترین راههای پیشگیری است.
5. مانیتورینگ شبکه با SIEM
استفاده از سیستمهای SIEM (Security Information and Event Management) به تیمهای امنیتی این امکان را میدهد که:
لاگهای سیستمها و شبکه را تجمیع کنند،
الگوهای غیرعادی را شناسایی کنند،
و بهصورت لحظهای به تهدیدات پاسخ دهند.
این ابزارها جلوی انتشار سریع باجافزار در شبکههای سازمانی را میگیرند.
این مطلب رو به اشتراک بگذار...
