اصول طراحی اتاق سرور

اتاق سرور یک اتاق یا سالن بزرگ اختصاص داده شده در یک ساختمان یا شهر بعنوان یک مرکز داده است. رایانه‌های موجود در اتاق‌های سرور معمولاً سیستم‌های بدون هد هستند که می‌توانند از راه دور از طریق سوئیچ KVM یا برنامه‌های مدیریت از راه دور مانند Secure Shell (SSH)، VNC و Remote Desktop اجرا شوند. این اتاق شامل تعدادی رک و تجهیزات سخت افزاری میباشد.

Table of Contents

عوامل تاثیرگذار بر سرور

آب و هوا یکی از عواملی است که بر مصرف انرژی و تأثیرات محیطی اتاق سرور تأثیر می گذارد. در مناطقی که آب و هوا سرد است، نیازی کمتری به دستگاهای خنک کننده است، که همین باعث میشود در مصرف برق صرفه جویی بیشتری شود. وجود اتاق سرور در این مکان ها اثرات زیست محیطی کمتری خواهد داشت.
بنابراین، کشورهایی بدلیل داشتن آب هوای سرد شرایط مطلوبی برای داشتن اتاق های سروری بزرگ دارند مانند: کانادا، فنلاند، سوئد، سوئیس در تلاش هستند تا شرکت‌های بیشتری را به مکان‌های اتاق سرور خود در آنجا جذب کنند. با ما همراه باشید در ادامه مقاله به نکاتی که برای طراحی اتاق سرور باید به آن توجه شود، میپردازیم.

بیشتر بخوانید : با پشتیبانی و نگهداری بیشتر آشنا شوید

راه اندازی اتاق سرور چگونه است؟

راه‌اندازی اتاق سرور یک فرآیند چندمرحله‌ای و کاملاً تخصصی است که باید با برنامه‌ریزی دقیق انجام شود. هدف از این کار، ایجاد محیطی پایدار، امن و قابل اطمینان برای عملکرد مداوم سرورها و تجهیزات شبکه است.

در اولین مرحله، باید محل مناسبی برای اتاق سرور انتخاب شود. این فضا باید دارای تهویه مناسب، سطح رطوبت کنترل‌شده، امنیت فیزیکی بالا و حداقل تردد افراد غیرمجاز باشد. انتخاب درست محل، تأثیر زیادی در طول عمر تجهیزات و کاهش خطرات احتمالی دارد.
در مرحله بعد، زیرساخت برق و انرژی طراحی و اجرا می‌شود. این بخش شامل کابل‌کشی برق اصلی، نصب سیستم UPS برای تأمین برق اضطراری، و اجرای ارت مناسب برای ایمنی در برابر نوسانات است.
پس از آن، نوبت به کابل‌کشی ساخت‌یافته شبکه می‌رسد. در این مرحله از کابل‌های استاندارد CAT6 یا CAT6a و رک‌های مخصوص شبکه استفاده می‌شود تا انتقال داده‌ها با حداقل نویز و بیشترین پایداری انجام شود. مسیرهای برق و دیتا نیز باید از هم جدا طراحی شوند تا از تداخل سیگنال‌ها جلوگیری شود.
گام مهم بعدی، طراحی سیستم تهویه و خنک‌کننده اختصاصی است. در اتاق‌های سرور از سیستم‌های کولینگ مخصوص استفاده می‌شود تا دمای محیط همواره در محدوده استاندارد باقی بماند و حرارت تولیدشده توسط سرورها به‌خوبی تخلیه شود.
در نهایت، باید سیستم‌های ایمنی و مانیتورینگ نصب شوند. این بخش شامل اعلام و اطفای حریق، دوربین‌های نظارتی (CCTV)، و سنسورهای دما و رطوبت است که به‌صورت مداوم وضعیت اتاق را بررسی می‌کنند.

اجرای درست این مراحل توسط تیمی از متخصصان شبکه و برق باعث می‌شود اتاق سرور شما با بالاترین سطح امنیت و کارایی فعالیت کند. در حقیقت، اتاق سرور نسخه کوچک‌تری از یک مرکز داده است که وظیفه نگهداری و پشتیبانی از تجهیزات حیاتی شبکه در سازمان‌ها و شرکت‌ها را بر عهده دارد.

بیشتر بخوانید : برای پشتیبانی شبکه و سرور به چی نیاز دارید

پیاده سازی اتاق سرور شامل چه مراحلی است؟

پیاده سازی اتاق سرور شامل مراحلی است که با استانداردهای تعیین شده گام به گام اجرا می شود. عدم رعایت استانداردهای اتاق سرور باعث اختلال در سیستم شما می شود. لذا برای پیاده سازی اتاق سرور از کادری کارآمد و مجرب استفاده کنید. پیاده سازی اتاق سرور شامل قسمت های مختلفی است.

آماده سازی طبقه بالا سرور به چه معناست؟

یکی از عوامل در راه اندازی اتاق سرور، آماده سازی کف طبقه بالایی آن است. یکی از اصول اساسی در ساخت یک طبقه مرتفع، فاصله از پشت بام است و دلایل آن عبارتند از:

هنگام شکستن لوله در زمین از خیس شدن تجهیزات جلوگیری کنید
استفاده از فضای بین زمین و طبقه مرتفع برای کابل
جلوگیری از بار الکتریکی

موارد ذکر شده بسیار حائز اهمیت بوده و هر کدام تهدیدات جدی برای تجهیزات اتاق سرور به همراه دارند. خیس بودن زمین باعث خیس شدن و از بین رفتن تجهیزات می شود و در نهایت خسارت مالی به همراه خواهد داشت و در صورت عدم رعایت الزامات اطلاعات از بین می رود. کابل کشی زمین یکی از راه های منطقی است که با بهبود مدیریت کابل، دید قابل قبولی را فراهم می کند، همچنین پتانسیل نقشه برداری آسان و یافتن عیوب کابل را در طول زمان دارد.

بیشتر بخوانید : خدمات it را از کامکو بخواهید

در شرایط عادی، الکتریسیته ساکن در جو وجود دارد که با راه رفتن و غیره به الکتریسیته تبدیل می شود، این سیستم را مختل می کند. به همین دلیل است که یک سیستم زمین ضروری است.

چرا باید از سقف کاذب و دیوار کاذب استفاده کنیم؟

استفاده از سقف کاذب اجباری است زیرا سقف از آهن، گچ و … ساخته شده و تجهیزات را در معرض خطر قرار می دهد. به دلیل تعداد زیاد کابل می توان از آن برای کابل استفاده کرد.

وجود دیوار کاذب بسیار ضروری است و نقش بسزایی در آماده سازی اتاق برای جلوگیری از حریق و یا عایق حریق دارد. فضای بین دیوار اصلی و دیوار کاذب معمولاً با پشم شیشه و پشم سنگ پر می‌شود که به عنوان یک عایق حرارتی قوی در ساخت و ساز و همچنین نصب تجهیزات HVAC و آتش نشانی عمل می کند.
تهویه مناسب و دمای استاندارد اتاق موضوع مهمی است که باید در نظر گرفته شود. برای حفظ یکپارچگی اطلاعات باید از گرم کردن فضا و آسیب رساندن به قطعات الکترونیکی خودداری کنید.
اتاق سرور بخش اصلی یک شرکت است و باید دائماً توسط متخصص بررسی و نگهداری شود. حفظ یکپارچگی داده ها، مدیریت ورود و خروج و سایر نکات ضروری اتاق سرور. اتاق سرور نیز به کابل، سینی کابل، سیم و موارد دیگر نیاز دارد.

ایجاد نقشه و مستندسازی تجهیزات اتاق سرور

یکی از مهم ترین مسائل در راه اندازی اتاق سرور، ایجاد نقشه و مستندسازی تمامی تجهیزات و دستگاه های اتاق است. نقشه های تمام کارهای انجام شده در اتاق با برنامه باید در فایل های جداگانه ارائه شود. این اسناد در یک پوشه ایجاد شده توسط نرم افزار و همچنین فایل های چاپی تحویل داده می شوند. همچنین لیست کامل تجهیزات باید ارائه شود. سرورهایی با خصوصیات فیزیکی و یک شبکه کامل و نقشه ارتباطی باید در دسترس باشند. اینها برای حل مسائل آینده مورد نیاز است.

اسناد نرم افزاری

این بخش به مستندات نیز نیاز دارد. از چه نرم افزاری استفاده می شود؟ هر چند وقت یکبار آنها به به روز رسانی نیاز دارند؟ چه کسی مسئول نگهداری آنها است؟ در صورت لزوم، تمام منابع نرم افزار باید برای نصب سریع در صورت نیاز در دسترس باشند. تمام منابع نرم افزار باید برای نصب سریع در صورت لزوم در دسترس باشند.

تست اتاق سرور چگونه انجام می شود؟

اتاق سرور باید قبل از راه اندازی تست شود. سیستم های برق روشن شده و عملکرد صحیح آنها تایید شده است. سیستم خنک کننده باید برای تامین دمای اتاق مورد نیاز آزمایش شود. تمام کابل های شبکه باید در تست Fluke تست شوند. سیستم اعلام حریق تست خواهد شد و باید از درست کارکرد آن مطمئن شویم. سیستم های روشنایی و غیره نیز تست می شوند.

استفاده از فن آوری های خنک کننده مایع در طراحی اتاق سرور بسیار کارآمد است. هنگامی که از فناوری های خنک کننده مایع استفاده می شود، اتاق های سرور دیگر به سیستم های تهویه مطبوع پر انرژی وابسته نیستند. در عوض، تمام گرما در مایع جذب می‌شود که می‌توان آن را با یک مبرد خشک ساده و موثر دفع کرد.

فن آوری خنک کننده مایع به چه معناست؟

یکی دیگر از عوامل استفاده از فن آوری های خنک کننده مایع، امکان استفاده مجدد از گرما است. اتاق‌های سرور به تدریج بخشی از سیستم‌های گرمایشی می‌شوند و در همان اتاق‌ها یکپارچه می‌شوند یا از طریق یک مدار آب به فضای تاسیسات ساختمان‌ها متصل می‌شوند. این اجازه می دهد تا قبل از استفاده از روش های گرمایش جایگزین، گرمایش با استفاده از گرمای سرور نصب شود.

با تکامل و رشد سازمان ها و تغییر تکنولوژی، الزامات اتاق سرور دائماً در حال تغییر است. بخش مهمی از طراحی اتاق کامپیوتر، تصحیح آینده است به طوری که می توان با حداقل تلاش نیازهای جدید را برآورده کرد. همانطور که نیازهای محاسباتی افزایش می یابد، نیازهای برق و خنک کننده اتاق سرور نیز افزایش می یابد. به عنوان یک راهنمای تقریبی، به ازای هر 100 کیلووات اضافی تجهیزات نصب شده، 30 کیلووات توان اضافی برای خنک کردن آن مورد نیاز است. در نتیجه، طرح های تهویه مطبوع از همان ابتدا به مقیاس پذیری نیاز دارند.

انتخاب قفسه بندی در اتاق سرور معمولاً عامل اصلی هنگام تصمیم گیری در مورد فضا است. بسیاری از موسسات از قفسه های ارتباطی یا کابینت های بسته استفاده می کنند تا از فضای خود نهایت استفاده را ببرند. امروزه، با سرورهایی که 1U بالا هستند و سرورهای جدید Blade هستند، یک رک 19 یا 23 اینچی می تواند از 42 تا صدها سرور را در خود جای دهد.

بیشتر بخوانید : اهمیت بکاپ گیری غیر قابل انکار است .

استانداردهای بین‌المللی مرتبط با طراحی اتاق سرور

در طراحی اتاق سرور، رعایت استانداردهای بین‌المللی بسیار مهم است تا امنیت، پایداری و کارایی تجهیزات شبکه تضمین شود. دو استاندارد اصلی که در این زمینه بیشترین کاربرد را دارند، TIA-942 و ISO/IEC 27001 هستند.

استاندارد TIA-942 یکی از مرجع‌های اصلی طراحی دیتاسنترها و اتاق‌های سرور است که توسط انجمن صنایع ارتباطات آمریکا (TIA) تدوین شده. این استاندارد به‌صورت جامع تمامی اجزای فیزیکی و زیرساختی اتاق سرور را پوشش می‌دهد و شامل موارد زیر است:

ساختار فیزیکی: مشخصات دقیق برای دیوارها، کف و سقف اتاق به‌منظور جلوگیری از نفوذ گردوغبار و نویز الکتریکی.
کابل‌کشی: دستورالعمل‌های کابل‌کشی ساخت‌یافته بر اساس استانداردهای CAT6 و فیبر نوری برای انتقال داده پایدار.
خنک‌سازی و تهویه: راهکارهایی برای طراحی جریان هوای مناسب، کنترل دما و جلوگیری از نقاط داغ.
برق و تغذیه: الزامات سیستم UPS، توزیع برق اضطراری و مسیرهای ارت استاندارد.
امنیت فیزیکی: نکات ایمنی برای دسترسی محدود، سیستم اعلام حریق و دوربین‌های نظارتی.

رعایت استاندارد TIA-942 باعث می‌شود طراحی اتاق سرور با اصول فنی روز دنیا مطابقت داشته باشد و قابلیت ارتقا و نگهداری آسان‌تری پیدا کند.

استاندارد ISO/IEC 27001 نیز بر امنیت اطلاعات تمرکز دارد و چارچوبی جهانی برای پیاده‌سازی سیستم مدیریت امنیت اطلاعات (ISMS) ارائه می‌دهد. هدف این استاندارد، محافظت از داده‌ها در برابر نفوذ، از دست رفتن یا سوءاستفاده است. مهم‌ترین اصول آن شامل موارد زیر است:

ارزیابی ریسک: شناسایی تهدیدات احتمالی و طراحی روش‌های کاهش یا حذف ریسک‌ها.
سیاست‌های امنیتی: تدوین سیاست‌ها و رویه‌هایی برای حفاظت از اطلاعات حیاتی سازمان.
کنترل‌های امنیتی: اجرای کنترل‌های فنی، فیزیکی و مدیریتی برای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز.
بازبینی و بهبود مستمر: ارزیابی منظم عملکرد سیستم امنیتی و به‌روزرسانی آن بر اساس نیازهای جدید.

ترکیب این دو استاندارد در طراحی اتاق سرور، به سازمان‌ها کمک می‌کند تا هم از نظر فنی و زیرساختی و هم از نظر امنیت اطلاعات، محیطی پایدار و قابل اعتماد برای نگهداری داده‌های حیاتی خود ایجاد کنند.

جدول مقایسه‌ای استانداردهای TIA-942 و ISO/IEC 27001

ویژگی‌ها / Features	TIA-942	ISO/IEC 27001
نوع استاندارد / Type	فنی (Technical Infrastructure)	مدیریتی و امنیتی (Information Security Management)
موضوع اصلی / Core Focus	طراحی فیزیکی و زیرساختی مراکز داده و اتاق‌های سرور	امنیت اطلاعات و مدیریت ریسک داده‌ها
دامنه کاربرد / Scope	زیرساخت برق، تهویه، کابل‌کشی، رک‌ها، طبقه‌بندی Tier	سیاست‌های امنیتی، کنترل دسترسی، مدیریت ریسک و انطباق
هدف اصلی / Primary Goal	تضمین پایداری، عملکرد و قابلیت اطمینان تجهیزات	محافظت از اطلاعات در برابر نفوذ، خرابی و سوءاستفاده
مسئول تدوین / Issued by	Telecommunications Industry Association (TIA), USA	International Organization for Standardization (ISO) & International Electrotechnical Commission (IEC)
نکات کلیدی / Key Elements	کابل‌کشی ساخت‌یافته، طراحی جریان هوا، برق اضطراری، امنیت فیزیکی	ارزیابی ریسک، کنترل‌های امنیتی، ممیزی، بهبود مستمر
سطح تمرکز / Focus Level	زیرساخت سخت‌افزاری و محیط فیزیکی	سیاست‌ها، فرآیندها و سیستم‌های مدیریتی
مزیت اجرایی / Benefit	افزایش قابلیت اطمینان و نگهداری آسان تجهیزات	افزایش سطح امنیت داده‌ها و انطباق سازمانی

English (from TechTarget, 2024):

“While TIA-942 focuses on the physical infrastructure of data centers, ensuring reliability and redundancy, ISO/IEC 27001 provides a management framework that safeguards information through continuous risk assessment and security controls.”
— TechTarget, Data Center Standards Overview (2024)

فارسی:

«در حالی که استاندارد TIA-942 بر زیرساخت فیزیکی مراکز داده تمرکز دارد و هدف آن اطمینان از پایداری و افزونگی سیستم‌هاست، استاندارد ISO/IEC 27001 یک چارچوب مدیریتی ارائه می‌دهد که با ارزیابی مداوم ریسک و اجرای کنترل‌های امنیتی، از اطلاعات سازمان محافظت می‌کند.»
— منبع: TechTarget، بخش Data Center Standards Overview، سال ۲۰۲۴

راهکارهای امنیتی برای حفاظت از تجهیزات و داده‌ها

1. سیستم‌های کنترل دسترسی

سیستم‌های کنترل دسترسی یکی از مهم‌ترین ابزارها برای حفاظت از اتاق سرور هستند. این سیستم‌ها به شما امکان می‌دهند تا دسترسی به اتاق سرور را محدود کرده و فقط به افراد مجاز اجازه ورود دهید. انواع سیستم‌های کنترل دسترسی عبارتند از:

کارت‌های شناسایی: با استفاده از کارت‌های شناسایی که به هر فرد اختصاص داده می‌شود، می‌توان دسترسی به اتاق سرور را کنترل کرد.
بیومتریک: استفاده از تکنولوژی‌های بیومتریک مانند اثر انگشت، تشخیص چهره یا اسکن چشم برای افزایش امنیت و اطمینان از هویت افراد.
کدهای ورود: استفاده از کدهای ورود منحصر به فرد که به افراد مجاز اختصاص داده می‌شود.

2. دوربین‌های مدار بسته (CCTV)

نصب دوربین‌های مدار بسته در اتاق سرور و اطراف آن به شما امکان می‌دهد تا به صورت 24 ساعته نظارت داشته باشید و هرگونه فعالیت مشکوک را شناسایی کنید. دوربین‌های مدار بسته می‌توانند به جلوگیری از ورود غیرمجاز کمک کرده و در صورت بروز حادثه، مدارک تصویری فراهم کنند. نکات مهم برای استفاده از دوربین‌های مدار بسته عبارتند از:

نصب دوربین‌ها در نقاط کلیدی: نصب دوربین‌ها در ورودی‌ها، راهروها و نقاط حساس اتاق سرور.
ذخیره‌سازی و مانیتورینگ: ذخیره‌سازی ویدیوهای ضبط شده و مانیتورینگ مداوم تصاویر برای شناسایی سریع مشکلات.
دسترسی محدود به ویدیوها: محدود کردن دسترسی به ویدیوهای ضبط شده فقط به افراد مجاز.

3. سیستم‌های هشداردهنده

استفاده از سیستم‌های هشداردهنده مانند آلارم‌ها و سنسورهای حرکتی می‌تواند به شناسایی ورود غیرمجاز یا فعالیت‌های مشکوک کمک کند. این سیستم‌ها می‌توانند به صورت خودکار هشدارهایی را به مدیران ارسال کنند تا اقدامات لازم به موقع انجام شود.

4. رمزنگاری داده‌ها

برای حفاظت از داده‌های حساس ذخیره شده در سرورها، استفاده از تکنولوژی‌های رمزنگاری ضروری است. رمزنگاری داده‌ها باعث می‌شود حتی در صورت دسترسی غیرمجاز به داده‌ها، اطلاعات قابل استفاده نباشند.

5. سیاست‌های امنیتی

تدوین و اجرای سیاست‌های امنیتی مشخص برای کارکنان و پیمانکاران نیز می‌تواند به کاهش خطرات امنیتی کمک کند. این سیاست‌ها شامل محدودیت‌های دسترسی، روش‌های ایمن‌سازی داده‌ها و نحوه واکنش به حوادث امنیتی می‌شوند.

سخن آخر

سایر مراحلی که برای طراحی اتاق سرور باید به آن توجه کرد:

کابل های برق ساختمان و اتاق سرور
عملکرد سیستم خنک کننده
راه اندازی سیستم اعلام حریق و اطفاء حریق
کابل کشی شبکه و نصب تجهیزات
تخمین و نامگذاری گره های شبکه
تخمین تعداد رک های شبکه مورد نیاز و راه اندازی رک شبکه
قدرت نامی آمپر مورد نیاز
محاسبات، خرید و راه اندازی UPS مورد نیاز است
برآورد، خرید و تهیه ژنراتور مورد نیاز
اتاق کنترل عملیات و کنترل دسترسی
پشتیبانی از مرکز داده، تجهیزات و غیره

راه اندازی اتاق سرور یک کار بسیار مهم است. این کار باید توسط یک شرکت حرفه ای و متخصص انجام شود. راه اندازی اتاق سرور و مرکز داده یکی از خدمات ارائه شده توسط شرکت ما می باشد. با توجه به تجربیات به دست آمده در پروژه های مختلف و مهارت های طراحی اتاق سرور با استاندارد TIA-942 و پیاده سازی آن در سال های گذشته، آماده ارائه خدمات مرکز داده هستیم.

مقالات مرتبط :

رايانش ابري بدون سرور چیست؟ | بررسي تفاوت هاي رك سرور و رك شبكه | بررسی هزینه کابل کشی شبکه و عوامل مؤثر در آن

تولید محتوا کامکو

مقاله