اشتباهات رایج در مدیریت شبکه | ۵ اشتباه که امنیت اطلاعات شما را تهدید می‌کنند

مدیریت شبکه ستون فقرات فناوری اطلاعات در هر سازمان است؛ اما حتی کوچک‌ترین اشتباه در این زمینه می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد. از تنظیمات ناقص امنیت شبکه گرفته تا غفلت در پشتیبانی شبکه، هر خطا فرصتی برای نفوذ هکرها یا ایجاد اختلال در عملکرد سیستم‌ها فراهم می‌کند. آشنایی با اشتباهات رایج در مدیریت شبکه از بروز این مشکلات پیشگیری می‌کند و همچنین بهره‌وری و امنیت اطلاعات را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد. در این مطلب به بررسی مهم‌ترین اشتباهاتی می‌پردازیم که بسیاری از مدیران شبکه مرتکب آن‌ها می‌شوند.

مستندسازی ناکافی تغییرات؛ یکی از اشتباهات رایج در مدیریت شبکه

یکی از چالش‌های رایج در مدیریت شبکه، مستندسازی ناکافی یا نامنظم تنظیمات و تغییرات است که می‌تواند در مواقع عیب‌یابی، ارتقا، یا بازیابی مشکلات بزرگی ایجاد کند. عدم ثبت دقیق اطلاعات، فرآیند تصمیم‌گیری و رفع مشکلات را پیچیده‌تر می‌کند و حتی گاهی باعث دوباره‌کاری یا بروز اختلالات زیاد شود. مستندسازی مناسب به تیم‌های پشتیبانی از شبکه کمک می‌کند تا وضعیت فعلی سیستم را بهتر درک کنند و برای رفع سریع‌تر مشکلات و اجرای تغییرات آینده نیز آمادگی بیشتری داشته باشند.

برخی از راهکارهای پیشگیری از مستندسازی ناکافی عبارتند از:

• استفاده از ابزارهای تخصصی مانند SolarWinds Network Configuration Manager برای ثبت و مدیریت تغییرات
• تعریف یک فرآیند مشخص برای ثبت تغییرات شامل تاریخ، توضیحات و نام شخص مسئول
• نگهداری نسخه‌های پشتیبان از مستندات شبکه در چند مکان امن
• به‌روزرسانی دوره‌ای مستندات در هر بار تغییر یا ارتقا
• ایجاد یک ساختار استاندارد برای مستندات مانند IPها، توپولوژی و تنظیمات فایروال
• آموزش تیم‌های فنی در استفاده صحیح از ابزارهایی مانند NetBox یا Visio برای ترسیم و نگهداری مستندات شبکه

پیکربندی اشتباه فایروال یا عدم استفاده از آن

یکی از اشتباهات رایج در مدیریت شبکه، پیکربندی اشتباه فایروال یا استفاده نکردن از آن است. فایروال‌ها به‌عنوان اولین خط دفاعی در برابر حملات سایبری عمل می‌کنند و تنظیمات نادرست یا غیرفعال بودن آن‌ها می‌تواند باعث نفوذهای غیرمجاز و دسترسی غیرقانونی به داده‌های حساس شود. برای حفظ امنیت شبکه، ضروری است که فایروال‌ها به‌درستی پیکربندی شوند و به‌طور مداوم مورد بررسی و به‌روزرسانی قرار گیرند.

برخی از راهکارهای پیشگیری از این خطا را با هم مرور می‌کنیم:

• استفاده از ابزارهایی مانند Palo Alto Networks یا Fortinet برای پیکربندی و مدیریت فایروال
• تنظیم قوانین دقیق و خاص برای فیلتر کردن ترافیک ورودی و خروجی
• مانیتورینگ مستمر وضعیت فایروال و بررسی گزارش‌های آن با استفاده از ابزارهایی مانند Splunk یا SolarWinds
• تقسیم‌بندی شبکه به زیربخش‌ها (VLAN) برای اعمال قوانین مختلف فایروال در بخش‌های مختلف
• استفاده از تکنولوژی‌های فایروال نسل جدید (NGFW) برای تشخیص تهدیدات پیچیده‌تر
• آزمایش دوره‌ای قوانین فایروال با استفاده از ابزارهایی مانند Nessus یا OpenVAS برای شناسایی نقاط ضعف

 

سناریوی عملی: مشکل کندی یا قطع دسترسی ناشی از پیکربندی اشتباه فایروال

زمینه:
یک شرکت متوسط با حدود ۵۰ کارمند، در ساعات کاری با مشکل کندی شدید در دسترسی به سامانه مالی و ایمیل داخلی مواجه می‌شود. همه سرویس‌ها روی سرور داخلی اجرا می‌شوند، اما برخی کاربران گزارش می‌دهند که به‌طور متناوب اتصالشان قطع می‌شود.

---

تحلیل مشکل:
تیم IT ابتدا تجهیزات شبکه و ترافیک سرور را بررسی می‌کند اما مورد خاصی نمی‌یابد. در نهایت با استفاده از ابزار مانیتورینگ فایروال متوجه می‌شوند که قوانین NAT و ACL به‌صورت اشتباه تنظیم شده‌اند:

• قوانین NAT ترافیک داخلی را هم‌مسیر با خروجی اینترنت هدایت می‌کردند.
• Access List (ACL) به‌اشتباه دسترسی کاربران به پورت SMTP سرور ایمیل را در ساعات خاصی بلاک کرده بود.

---

راهکار انجام‌شده:

1. قوانین NAT به‌گونه‌ای بازنویسی شد که ترافیک داخلی مستقیماً به شبکه LAN هدایت شود.
2. ACLها بازبینی شدند و محدودیت‌های زمانی که به اشتباه برای کاربران داخلی اعمال شده بود، حذف گردید.
3. یک Backup از پیکربندی صحیح فایروال تهیه شد تا در آینده استفاده شود.
4. برای پیشگیری، یک فرآیند تأیید دو مرحله‌ای برای اعمال تغییرات روی فایروال تعریف شد.

یکی از اشتباهات رایج در مدیریت شبکه، نظارت ناکافی بر عملکرد و ترافیک است

نظارت ناکافی بر عملکرد و ترافیک شبکه، یکی از رایج‌ترین اشتباهاتی است که مدیران شبکه مرتکب می‌شوند. این خطا می‌تواند باعث ایجاد مشکلات متعددی مانند افت سرعت، قطعی‌های مکرر، نفوذهای امنیتی و از دست رفتن داده‌ها شود. بدون نظارت مناسب، شناسایی و رفع مشکلات به‌موقع نیز امکان‌پذیر نیست و در نتیجه عملکرد کلی شبکه به شدت تحت تاثیر قرار می‌گیرد. در واقع نظارت دقیق بر شبکه، مانند داشتن یک سیستم هشدار زودهنگام است که از بروز مشکلات بزرگ‌تر جلوگیری می‌کند.

برخی از راهکارهای پیشگیری از این خطا عبارتند از:

• استفاده از ابزارهای نظارت جامع: ابزارهایی مانند Nagios، Zabbix، و PRTG می‌توانند به‌طور مداوم عملکرد شبکه را پایش کنند و در صورت بروز هرگونه مشکل هشدار دهند
• تعریف آستانه‌های هشدار: تعیین آستانه‌های مشخص برای پارامترهای مختلف شبکه، مانند استفاده از پهنای باند، میزان CPU و زمان پاسخگویی سرورها به تشخیص سریع مشکلات کمک می‌کند
• تجزیه و تحلیل لاگ‌ها: بررسی منظم لاگ‌های سیستم و شبکه باعث شناسایی الگوهای غیرعادی و تشخیص حملات احتمالی می‌شود
• ایجاد گزارش‌های منظم: با تهیه گزارش‌های دوره ای از عملکرد شبکه، مدیران می‌توانند روند تغییرات را مشاهده کرده و مشکلات بالقوه را شناسایی کنند
• مانیتورینگ ترافیک شبکه: با استفاده از ابزارهای تحلیل ترافیک، می‌توان الگوهای ترافیکی را شناسایی کرده و ترافیک مخرب را تشخیص داد

بی‌توجهی به مدیریت دسترسی کاربران؛ از دیگر اشتباهات رایج در مدیریت شبکه

یکی دیگر از اشتباهات رایج در مدیریت شبکه، بی‌توجهی به مدیریت دسترسی کاربران و مجوزها است. وقتی کاربران به منابع شبکه بیش از آنچه نیاز است دسترسی داشته باشند، ریسک نفوذ و سوءاستفاده از اطلاعات افزایش می‌یابد. در واقع دسترسی‌های بیش از حد نیاز می‌تواند باعث نشت اطلاعات حساس، اختلال در عملکرد شبکه و حتی از دسترس خارج شدن سیستم‌ها شود. برای جلوگیری از چنین مشکلاتی، باید سیستم مدیریت دسترسی دقیق و کارآمدی در شبکه پیاده‌سازی شود.

از جمله راهکارهای پیشگیری از این اشتباه رایج در مدیریت شبکه می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• تعریف نقش‌ها و مجوزهای دقیق: برای هر کاربر یا گروه کاربری، مجوزهای مشخصی تعریف کنید تا تنها به منابعی که برای انجام وظایفشان نیاز دارند دسترسی داشته باشند
• اصل کمترین امتیازدهی (Least Privilege): به کاربران تنها حداقل مجوزهای لازم برای انجام وظایفشان را اعطا کنید
• استفاده از احراز هویت چند عاملی: برای افزایش امنیت، از ترکیبی از روش‌های احراز هویت مانند رمز عبور، احراز هویت بیومتریک و… استفاده کنید

استفاده نکردن از VLAN برای جداسازی ترافیک شبکه

عدم استفاده از VLAN (شبکه محلی مجازی) برای جداسازی ترافیک نیز مشکلات زیادی را برای سیستم ایجاد کند. VLAN‌ها به شما اجازه می‌دهند یک شبکه فیزیکی را به چندین شبکه معقول تقسیم کنید. این جداسازی، امنیت شبکه را افزایش می‌دهد و از تداخل ترافیک بین بخش‌های مختلف جلوگیری می‌کند. بدون استفاده از VLAN، تمام دستگاه‌ها در یک دامنه واحد قرار می‌گیرند و این مساله می‌تواند باعث مشکلاتی مانند ترافیک زیاد، کاهش عملکرد و افزایش احتمال حملات شود.

برخی از راهکارهای پیشگیری از بروز این اشتباه رایج در مدیریت شبکه عبارتند از:

• شبکه خود را به VLAN‌های مختلف تقسیم کنید تا دستگاه‌ها و کاربران بر اساس نقش و وظایفشان جدا شوند
• VLAN‌ها را برای جداسازی بخش‌های مختلف شبکه مانند بخش مدیریت، بخش کاربران و بخش مهمان استفاده کنید
• به هر دستگاه یک VLAN اختصاص دهید تا ترافیک آن با سایر دستگاه‌ها تداخل نداشته باشد
• از ابزارهای مدیریت شبکه برای ایجاد، پیکربندی و مدیریت VLAN‌ها استفاده کنید

 

جدول خلاصه اشتباهات رایج در مدیریت شبکه و راهکارها

 

 

درس‌هایی که از اشتباهات رایج در مدیریت شبکه می‌آموزیم

مدیریت شبکه یک فرآیند پیچیده و همواره در حال تکامل است. با شناسایی و رفع اشتباهات رایج در این زمینه می‌توان به‌طور قابل توجهی امنیت، عملکرد و قابلیت اطمینان شبکه را بهبود بخشید. به‌یاد داشته باشید که دنیای فناوری به‌سرعت در حال تغییر است و تهدیدات امنیتی نیز به‌طور مداوم در حال تکامل هستند. بنابراین مدیران شبکه باید همواره به‌دنبال یادگیری روش‌های جدید و بهترین شیوه‌ها برای مدیریت شبکه باشند. اگر به راهکارهای موثر برای امنیت شبکه و خدمات حرفه‌ای در زمینه پشتیبانی شبکه نیاز دارید، ما در مجموعه کامکو آماده ارائه خدماتی تخصصی به شما هستیم. برای دریافت این خدمات کافی است با همراه ما تماس بگیرید.